Fabulae Aesopiae

Hieronder enkele fabels van Phaedrus.

Fabel 1 – De vos en de druiventros (Phaedr. 4.3)

De Vulpe et Uva
Fame coacta vulpes alta in vinea
uvam adpetebat, summis saliens viribus.
Quam tangere ut non potuit, discedens ait:
“Nondum matura es; nolo acerbam sumere.”
5 Qui, facere quae non possunt, verbis elevant,
adscribere hoc debebunt exemplum sibi.

Aantekeningen
vulpes, is f                             vos
uva                                  druiventros
1 fames, is f                              honger
vulpes … saliens                  hyperbaton
alta in vinea                     lees als: in alta vinea
vinea                                wijnrank
ad-peto, -petere               grijpen, trachten te verkrijgen
salio, salire                       springen
acerbus                                  zuur, bitter
sumere                                  (op)eten
elevare                             verzachten
qui                                          wat voor vorm is dit?
facere t/m possunt              lees als: quae facere non pussunt
adscribo, -scribere            hier: betrekken op +dat.

Vragen voor na het vertalen

  1. Van welke grammaticale constructie is quam in regel 3 onderdeel?
  2. Welke zin uit deze fabel wordt bedoeld met verbis elevant (r. 5)?
  3. Welke vorm is debebunt (r. 6)?
  4. Dichters gaan creatief om met de woordvolgorde. Noem hier twee voorbeelden van uit deze fabel.
  5. “Voor Feyenoord waren de druiven zuur na het doelpuntloze gelijkspel in De Kuip tegen PEC Zwolle. Zowel coach Giovanni van Bronckhorst als aanvoerder Karim El Ahmadi baalde van de gemiste kansen.” Komt het gebruik van het spreekwoord ‘de druiven zjin zuur’ in deze tekst overeen met het moraal van deze fabel? (Bron artikel: Voetbal International, oktober 2017: https://www.vi.nl/nieuws/baaldag-feyenoord-dit-duel-hadden-we-vorig-jaar-wel-gewonnen)

Fabel 2 – Delen of stelen? (Phaedr. 1.5)

Vacca et Capella, Ovis et Leo 
Numquam est fidelis cum potente societas.
Testatur haec fabella propositum meum.
Vacca et capella et patiens ovis iniuriae
socii fuere cum leone in saltibus.
5 Hi cum cepissent cervum vasti corporis,
sic est locutus partibus factis leo:
“Ego primam tollo nomine hoc quia rex cluo;
secundam, quia sum consors, tribuetis mihi;
tum, quia plus valeo, me sequetur tertia;
10 malo adficietur si quis quartam tetigerit.”
Sic totam praedam sola improbitas abstulit.
Aantekeningen
vacca                                      koe
capella                                   geitje
ovis, is f                                 schaap
leo, leonis m                     leeuw
fidelis                               betrouwbaar
potente                                  abl. ev. van potens
testor, testari                    aantonen, als bewijs geven
fabella                                   verhaaltje
propositum                           thema, hoofdgedachte
iniurius                                 onrechtvaardig
fuere                                      = fuerunt
saltus, -us                        boslandschap
cum cepissent                      vertaal: toen ze hadden gevangen
cervus                              hert
vastus                                    enorm, reusachtig
tollo, tollere                     oppakken
cluo, cluere                      genoemd worden
consors, -sortis m/f           compagnon, deelgenoot
valēre                               sterk zijn, kracht hebben
ad-ficio, ficere                      = af-ficio, ficere      
improbitas, -atis f             slechtheid, eerloosheid
au-fero, au-ferre,                 verkrijgen, verwerven
abs-tuli, ablatum

Vragen voor na het vertalen

  1. Welk spreekwoord zou gebaseerd zijn op deze fabel?
  2. Welke vier redenen geeft de leeuw voor dat hij alles mag hebben? Vind je deze redenen rechtvaardig?
  3. Welk stijlfiguur herken je regel 5?

Fabel 3 – Een vals verwijt (Phaedr. 1.1)

Lupus et Agnus
Ad rivum eundem lupus et agnus venerant,
siti compulsi. Superior stabat lupus,
longeque inferior agnus. Tunc fauce improba
latro incitatus iurgii causam intulit;
5 “Cur” inquit “turbulentam fecisti mihi
aquam bibenti?” Laniger contra timens
“Qui possum, quaeso, facere quod quereris, lupe?
A te decurrit ad meos haustus liquor.”
Repulsus ille veritatis viribus
10  “Ante hos sex menses male” ait “dixisti mihi.”
Respondit agnus “Equidem natus non eram.”
“Pater hercle tuus” ille inquit “male dixit mihi;”
atque ita correptum lacerat iniusta nece.
Haec propter illos scripta est homines fabula
15  qui fictis causis innocentes opprimunt.

Aantekeningen
lupus                                      wolf
agnus                               lam
rivus                                beek
siti                                   abl. ev. van sitis
sitis, is f                                 dorst
com-pello, pellere             drijven, dwingen
longe                               veruit
faux, faucis f                     keel, bek
improbus                          brutaal, onbeschaamd
latro, -onis m                       rover, schurk
in-cito, citare                   opruien, ophitsen
iurgium                                 ruzie
in-fero, ferre                     aanvoeren
turbulentus                          troebel
laniger, -geri                        schaap
qui                                          hier: hoe
quaeso, quaesere                 vragen
quod quereris                       vertaal: waarover jij klaagt
de-curro, currere                 naar beneden stromen
haustus, -us                         slok, teug
re-pello, pellere                   hier: in een hoek drijven
veritas, -atis f                       waarheid
ante +acc.                             geleden
hercle                                    waarachtig; eigenlijk bij Hercules!
cor-ripio, ripere, ripui,      (vast)grijpen
reptum
lacero, lacerare                 verslinden
iniustus                                 onrechtvaardig
nex, necis f                           moord, gewelddadige dood
innocens, -ntis                     onschuldig

Vragen voor na het vertalen

  1. Welke drie verwijten voert de wolf aan tegenover het lam?
  2. Hoe reageert het lam op de wolf op de drie verwijten?
  3. Met welke tijd heb je decurrit (r. 8) vertaald, en waarom?
  4. Waar zou deze fabel eigenlijk over gaan, wat is het moraal?

 

Romeinse kalender